نقد و بررسی فیلم شمال از جنوب غربی| محصول بنیاد روایت فتح با بازی مصطفی زمانی

رویداد۲۴ | مازیار وکیلی: «شمال از جنوب غربی» فیلمی محصول سال ۱۴۰۳ و به کارگردانی حمید زرگرنژاد است که تهیه کنندگی آن را مهدی مددکار به عهده داشته است. این فیلم که محصول بنیاد روایت فتح است و داستانی در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی را روایت می‌کند در چهل و سومین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. عراق در دوران جنگ تصمیم می‌گیرد یک کامیون پر از مواد منفجره را وارد ایران کرده و آن را در نقطه‌ای از کشور منفجر کند. نیرو‌های امنیتی رد این کامیون را می‌زنند، اما این کامیون در جایی از شمال کشور گم می‌شود. شمال از جنوب غربی در ۱۳ رشته کاندیدای دریافت جایزه شد و توانست جوایز مهمی از جمله بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر مرد را برای مصطفی زمانی کسب کند.

نزدیک به یک دهه پیش بود که محمدحسین مهدویان با ساخت تریلر امنیتی ماجرای نیمروز فضای سینمای ایران را تغییر اساسی داد و الگویی را به تمام سینماگران معرفی کرد تا با کپی از روی فیلمش تریلر‌های امنیتی پرتعدادی بسازند که هیچ گاه نتوانستند به پای کیفیت ماجرای نیمروز برسند. امسال هم دو فیلم امنیتی در جشنواره فیلم فجر حضور داشتند. بازی خونی که به ماجرای درگیری نیرو‌های امنیتی با گروه‌های چپ گرا مائوئیست می‌پرداخت و شمال از جنوب غربی که داستان ورود یک محموله مشکوک به ایران را روایت می‌کرد.

بیشتر بخوانید: نقد و بررسی فیلم ماریا| فیلمی درباره «زن‌کُشی» از یک کارگردان فیلم اولی

 برخلاف بازی خونی، شمال از جنوب غربی مورد توجه برخی منتقدان و هیئت داوران قرار گرفت و در سیزده رشته کاندیدای دریافت جایزه شد. یقیناً تماشاگری که این تعداد نامزدی را می‌بیند احساس می‌کند با فیلمی درخشان و متفاوت رو به رو است که تمام ویژگی‌ها و استاندارد‌های لازم برای یک فیلم خوب را دارد. اما حقیقتش را بخواهید شمال از جنوب غربی فیلم ضعیفی است که صرفاً به خاطر مضمونش مورد توجه قرار گرفته است.

چرا شمال از جنوب غربی فیلم ضعیفی است؟

مشکل اصلی شمال از جنوب غربی شخصیت پردازی ضعیف فیلم است. برخلاف کارگردانی فیلم که زحمت زیادی برای آن کشیده شده است فیلمنامه شمال از جنوب غربی بسیار پادر هوا و فاقد اولیه‌های یک فیلم استاندارد است. مدت زمان زیادی طول می‌کشد تا تماشاگر متوجه روابط بین شخصیت‌ها و چرایی اهمیت داستان شود.

ماجرای اصلی داستان در یک کپشن طولانی در ابتدای فیلم توضیح داده می‌شود. اما در فیلم هیچ گاه معلوم نمی‌شود که چرا این ماموریت باید برای نیرو‌های امنیتی انقدر مهم و حیاتی باشد. از طرف دیگر کارگردان و نویسنده فیلمنامه مدام داستان را قطع می‌کنند تا سری به هم نیرو‌های معاندی که ظاهراً با رژیم بعث برای ورود کامیون به ایران همکاری می‌کند بزند.

همین موضوع باعث می‌شود که بین تماشاگر و داستان فاصله بی اُفتد. در نشست خبری فیلم جنجال کوچکی بین امیررضا دلاوری بازیگر فیلم و حمید زرگرنژاد به و جود آمد که بسیار جالب بود. در این نشست دلاوری به این موضوع اشاره کرد که زرگرنژاد نقش او را از فیلم حذف کرده و زرگرنژاد هم این نکته را متذکر شد که دلاوری برخلاف توصیه‌های او پیش از اتمام این پروژه با پروژه دیگری قرارداد بسته است.

این موضوع نشان می‌دهد شمال از جنوب غربی چقدر فیلمنامه پادر هوایی داشته که اگر در میانه فیلم یکی از شخصیت‌ها هم بدون دلیل خاصی حذف می‌شده در کلیت اثر اتفاق ویژه‌ای نمی‌اُفتاد. حال سوال اصلی این است که اگر چنین فیلمی لایق کاندیداتوری در ۱۳ رشته است فیلم‌هایی مانند رکسانا که با کج نظری از بخش مسابقه بیرون مانند لایق کاندیداتوری در چند رشته هستند؟